اختلالات جنسی فقط یک مشکل جسمی نیستند؛ مجموعهای از چالش های جسمی، هورمونی و حتی روانیاند که رابطه عاطفی را تحتتأثیر قرار میدهند، وقتی میل جنسی کم میشود، عملکرد دچار مشکل میشود یا درد و ناراحتی اجازه یک رابطه طبیعی را نمیدهد، بسیاری از افراد دچار اضطراب، خجالت یا سردرگمی میشوند و همین موضوع تشخیص و درمان را سختتر میکند، اما واقعیت این است که بیشتر اختلالات جنسی قابل درماناند و هرچه زودتر شناسایی شوند، نتیجه بهتر است، ولی چه عواملی باعث بروز اختلالات جنسی میشوند و از کجا باید فهمید مشکل جدی است؟
اختلالات جنسی چیست؟
اختلال در عملکرد جنسی شامل هر نوع فعالیتی است که موجب نارضایتی طرفین در حین رابطه میشود و طبق مطالعات انجام شده حدود ۴۳ درصد از زنان و ۳۱ درصد از آقایان با این نوع اختلال مواجه هستند، ناکارآمدی جنسی در هر مرحلهای از چرخه روابط جنسی اتفاق میافتد، اختلال جنسی سبب مختل شدن زندگی زن و یا مرد میشود، اگر هر یک از زوجین دچار این اختلال باشند، قطعا زندگی طرف مقابل نیز تاثیر قرار خواهد گرفت.
چرخ رابطه جنسی شامل هیجان، برانگیختگی، ارگاسم و ثبات میشود و افرادی که دچار این اختلال هستند نمیتوانند به ترتیب از این مراحل عبور کنند، در حال حاضر بسیاری از کسانی که با این مشکل دست و پنجه نرم میکنند، تمایلی به صحبت کردن درباره آن ندارند و از آنجایی که امروزه درمان های زیادی برای درمان این اختلال وجود دارد، بهتر است که به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.
علل و عوامل خطر اختلال جنسی
از دلایل رایج بروز اختلالات جنسی باید به موارد زیر اشاره کرد:
عوامل جسمی و پزشکی
بیماری هایی مثل دیابت، فشار خون بالا، مشکلات قلبی–عروقی، اختلالات هورمونی، مشکلات تیروئید، کمبود تستوسترون یا استروژن، چاقی و برخی جراحیها جریان خون، عملکرد عصبی یا تعادل هورمونی را مختل میکنند و همین موضوع باعث مشکلاتی مثل کاهش میل، اختلال نعوظ یا درد هنگام رابطه میشود.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره ناباروری
عوامل روانی و احساسی
استرس مزمن، اضطراب، افسردگی، درگیری های ذهنی یا تجربه های ناخوشایند جنسی، از مهمترین عوامل بروز اختلالات جنسی هستند، این مسائل میل جنسی را کاهش میدهند یا مانع رسیدن به لذت طبیعی میشوند و مشکلات رابطهای یا عدم صمیمیت نیز نقش مهمی دارند.
سبک زندگی و عادت ها
مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر جریان خون و عملکرد عصبی را مختل میکند و میل جنسی را کاهش میدهدُ کمتحرکی، تغذیه نامناسب، چربی خون بالا و خواب ناکافی همگی باعث کاهش انرژی و برهمخوردن هورمونها میشوند و استرس شغلی، کار زیاد و خستگی مداوم نیز میل و کیفیت رابطه را پایین میآورند، حتی مصرف خودسرانه داروهای تقویتی آسیبزا است و تعادل طبیعی بدن را به هم میزند.
داروها و درمانها
داروهای ضدافسردگی، برخی داروهای فشار خون، داروهای هورمونی، ضدروانپریشیها، شیمی درمانی و رادیوتراپی بر میل جنسی، نعوظ، روانکاری واژن یا ارگاسم اثر میگذارند و گاهی دارو سطح هورمونها را تغییر میدهد، گاهی روی سیستم عصبی اثر دارد و گاهی انرژی و روحیه را پایین میآورد و در بسیاری از موارد با تغییر دوز یا جایگزین کردن دارو مشکل را رفع میکند.
افزایش سن
با بالا رفتن سن، کاهش طبیعی هورمونها مثل تستوسترون در مردان یا استروژن در زنان میل جنسی و پاسخ جنسی را کمتر میکند و از طرفی بیماری های مزمن، مصرف داروها و کاهش سطح انرژی نیز به این مسئله دامن میزنند، با این حال، بسیاری از افراد مسن همچنان رابطه جنسی رضایت بخشی دارند.
عوامل هورمونی در زنان
تغییرات هورمونی دوران قاعدگی، بارداری، زایمان، شیردهی و یائسگی، روانکاری واژن، میل جنسی و حس لذت را تحت تأثیر قرار میدهند و کاهش استروژن به ویژه در یائسگی باعث خشکی واژن، درد هنگام رابطه و کاهش تحریک پذیری میشود و در برخی شرایط مثل PCOS نیز عدم تعادل هورمونی میل جنسی را کم یا دچار نوسان میکند، با تنظیم هورمونها و درمان های کمکی وضعیت بهتر میشود.
اختلالات جنسی شایع در مردان
به عنوان شایعترین اختلالات جنسی شایع در میان آقایان میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
نعوظ یا ناتوانی جنسی
اختلال نعوظ یعنی ناتوانی در رسیدن یا حفظ نعوظ پایدار برای انجام رابطه جنسی. این مشکل به دلیل کاهش جریان خون، دیابت، فشار خون بالا، مشکلات قلبی، پایین بودن تستوسترون، مصرف دخانیات یا داروها ایجاد میشود و عوامل روانی مثل اضطراب عملکرد، استرس و افسردگی نیز نقش مهمی دارند، بسیاری از مردان تصور میکنند ED فقط نشانه ضعف جنسی است، در حالی که گاهی اولین علامت بیماری های مهم مثل مشکلات قلبی محسوب میشود و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تمایل جنسی کم
کاهش میل یعنی کم شدن علاقه، خیال پردازی یا انگیزه برای رابطه جنسی و این مشکل اغلب تحت تأثیر استرس، کم خوابی، مشکلات عاطفی، افسردگی یا خستگی مزمن است و از نظر جسمی هم کمبود تستوسترون، مشکلات تیروئید، داروهای ضدافسردگی و حتی چاقی میل را کاهش میدهند، گاهی نیز مشکلات رابطهای یا نارضایتی عاطفی عامل اصلی است و با شناسایی علت و اصلاح سبک زندگی میل جنسی دوباره برمیگردد.
اختلالات در ارگاسم
در این شرایط مرد عمل جنسی را انجام میدهد اما شدت ارگاسم کم است یا حس لذت طبیعی را تجربه نمیکند و این اختلال به دلیل استرس، کاهش تمرکز، افسردگی، مصرف داروهای روانپزشکی، کاهش تستوسترون یا اختلالات عصبی ایجاد میشود، حتی روابط عاطفی سرد یا فشار ذهنی زیاد نیز مانع رسیدن به اوج لذت میشود و با بررسی روانی–جسمی و اصلاح سبک زندگی، بهبود خوبی حاصل میشود.
انزال زودرس
انزال زودرس زمانی است که مرد پیش از شروع رابطه یا خیلی زود پس از آغاز آن به اوج لذت میرسد و کنترل کافی ندارد، این اختلال ریشه روانی دارد؛ مثل اضطراب، تجربه های جنسی کم یا حساسیت زیاد نسبت به عملکرد و در برخی موارد علت عصبی یا تغییرات هورمونی هم دخیلاند و این وضعیت باعث کاهش اعتماد به نفس و نارضایتی زوجین میشود اما با درمان رفتاری، دارویی و تکنیک های کنترل انزال قابل اصلاح است.
درد در هنگام ارگاسم
درد در هنگام رابطه به دلیل التهاب، عفونت های ادراری–تناسلی، بیماری های پوستی مانند فیموزیس، شقاق، زگیل، ختنه نامناسب یا حتی حساسیت پوستی است و گاهی درد در ناحیه بیضهها یا پروستات باعث ناراحتی هنگام رابطه میشود، این مشکل قابل درمان است و نادیده گرفتن آن وضعیت را بدتر میکند و بررسی علائم همراه مثل ترشح، سوزش یا تغییر در ظاهر آلت مهم است.
بیشتر بخوانید: درمان تنگی مجرای ادرار
اختلالات جنسی شایع در زنان
مهمترین اختلالات جنسی شایع در زنان به شرح زیر است:
نرسیدن به اوج لذت جنسی
این اختلال به معنی دشواری یا عدم توانایی در رسیدن به اوج لذت است و علل آن شامل اضطراب، تجربههای منفی جنسی، مشکلات عاطفی، نبود احساس ایمنی عاطفی، مصرف برخی داروها یا بیماریهایی مثل دیابت و اختلالات عصبی است و گاهی هم به دلیل ناآشنایی با بدن یا تحریک نامناسب اتفاق میافتد، این مشکل قابل درمان است و با آموزش جنسی، تکنیکهای تحریک مناسب و در صورت نیاز درمان روانی بهبود مییابد.
واژینیسموس
واژینیسموس یعنی انقباض ناخودآگاه و شدید عضلات کف لگن هنگام تلاش برای دخول که رابطه را بسیار سخت یا غیرممکن میکند، اغلب ریشه روانی دارد؛ مثل ترس، تجربه بد، استرس یا آموزش های سختگیرانه جنسی، گاهی نیز عوامل جسمی مانند درد یا التهاب محرک هستند و این اختلال کاملا قابل درمان است و با تمرینات فیزیوتراپی، تکنیک های آرام سازی و کار با درمانگر حل میشود.
دیسپارونی
دیسپارونی شامل درد در ورودی واژن، عمق واژن یا لگن هنگام رابطه است و این درد در اثر عفونت های واژینال و ادراری، خشکی واژن، یائسگی، زخمها، اندومتریوز، مشکلات عضلانی لگن یا اضطراب ایجاد میشود و درد مداوم باعث ترس از رابطه و کاهش میل میشود، درمان بر اساس علت انجام میشود و شامل دارو، روانکاری، فیزیوتراپی کف لگن یا کاهش التهاب است.
کم شدن میل جنسی
این اختلال در اثر استرس، خستگی مزمن، مشکلات عاطفی، افسردگی، تغییرات هورمونی مثل کاهش استروژن یا تستوسترون، زایمان، شیردهی یا یائسگی ایجاد میشود و برخی داروها مثل ضدافسردگیها نیز میل را کاهش میدهند، این مشکل با اصلاح سبک زندگی و بررسی هورمونها قابل درمان است.
کاهش حس لذت یا تحریک پذیری
در این حالت زن میل و تحریک اولیه دارد اما شدت لذت یا حسی که باید هنگام رابطه تجربه کند کمتر از حد انتظار است و دلایل شامل افسردگی، استرس، اختلالات هورمونی، داروهای ضدافسردگی، اختلالات عصبی کف لگن، زایمان یا آسیب عضلات لگن است، گاهی مشکلات عاطفی یا کمبود صمیمیت نیز نقش دارند و با تنظیم هورمونها، تقویت عضلات لگن و بهبود وضعیت روانی بهبودی قابل توجهی ایجاد میشود.
روند تشخیص اختلالات جنسی
در اکثر موارد شما متوجه میشوید که یک عامل مانع از لذت بردن شما و یا شریک جنسیتان در حین رابطه میشود و پزشک در ابتدا سوابق فیزیکی شما را جویا شده و علائمتان را به طور کامل بررسی خواهد کرد.
پزشک برای تشخیص اختلالات جنسی انجام آزمایشاتی را، از شما درخواست خواهد کرد و لازم به ذکر است که این آزمایشها نقش محدودی در تشخیص این اختلال دارند، پزشک با ارزیابی نگرشها و بررسی دیگر عوامل همچون اضطراب، سو استفاده جنسی در گذشته، ترس، نگرانی برای برقراری رابطه، مصرف دارو و اعتیاد به الکل و مواد مخدر به ریشه اصلی این مشکل پی میبرد و پس از آن که پزشک توانست دلیل اصلی این اختلال را بیابد، بهترین درمان را به شما توصیه خواهد کرد.
درمانی برای اختلالات جنسی وجود دارد؟
درمان اختلالات جنسی شامل ترکیبی از روشهای روانشناختی، دارویی و تغییرات در سبک زندگی است و اختلالات جنسی مختلف مانند اختلال نعوظ، کمبود میل جنسی، انزال زودرس و مشکلات ارگاسم به دلایل جسمی یا روانی ایجاد میشوند، برخی از روش های درمان عبارتند از:
- روش هایی مانند رفتاردرمانی شناختی (CBT) برای کمک به مدیریت استرس، اضطراب و مسائل روانشناختی مؤثر هستند.
- استفاده از داروهایی مانند مهارکنندههای PDE5 (مانند سیلدنافیل) برای اختلال نعوظ یا SSRIها برای به تأخیر انداختن انزال.
- ورزش منظم، تغذیه سالم، خواب کافی و کاهش مصرف الکل و دخانیات.
- تمرینات خاص و روش های آرامشبخش مانند تمرینات کگل برای تقویت عضلات لگن یا تمرینات تنفسی و آرامسازی برای کاهش اضطراب.
درمان باید تحت نظر پزشک متخصص و بر اساس نیازهای فردی انجام شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
برای اختلالات جنسی مراجعه به پزشک زمانی لازم است که مشکل پایدار یا مداوم باشد و روی رابطه، رضایت جنسی یا کیفیت زندگی تأثیر منفی بگذارد و به طور خاص باید به پزشک مراجعه کرد اگر:
- کاهش میل یا ناتوانی در تحریک جنسی بیش از چند هفته تا چند ماه ادامه دارد.
- اختلال نعوظ، انزال زودرس یا دیررس رخ میدهد و قابل کنترل نیست.
- درد یا ناراحتی هنگام رابطه وجود دارد.
- مشکلات ارگاسم یا کاهش حس لذت شدید است.
- اختلالات با افسردگی، اضطراب، استرس یا مشکلات رابطهای همراه شدهاند.
- روشهای خانگی، تغییر سبک زندگی یا داروهای بدون نسخه کمکی نکردهاند.
سوالات متداول
درد آلت به دلیل عفونت ها، التهاب، ضربه یا سایش، بیماری پیرونی، مشکلات پوستی، ختنه نامناسب، پروستاتیت یا سوزش ناشی از رابطه ایجاد میشود و بررسی علت دقیق برای درمان ضروری است.
برطرف نکردن زودانزالی اعث کاهش اعتمادبهنفس، استرس عملکرد، نارضایتی جنسی زوجین، سردی رابطه، افزایش اضطراب و تشدید مشکل در طول زمان میشود.
دوش گرفتن، تغییر محیط، انجام ورزش های تقویتکننده به منظور افزایش گردش خون در ناحیه تناسلی، عدم تفکر به خصوصیات منفی همسر، تحریک کردن دستگاه عصبی سمپاتیک و غیره
در نهایت…
اختلالات جنسی در مردان و زنان ناشی از عوامل جسمی، هورمونی، روانی یا سبک زندگی هستند و کیفیت رابطه را تحت تأثیر قرار میدهند، شناسایی به موقع، تشخیص دقیق و درمان مناسب شامل تغییر سبک زندگی، دارو، مشاوره یا درمان های تخصصی، عملکرد جنسی و رضایت زوجین را بهبود میدهد و بیتوجهی به این مشکلات سلامت روان را کاهش میدهد.